~ Ita Wegman, από επιστολή προς τη Mathilde Enschedé, 10 Απριλίου 1935.

«Οι πνευματικές οντότητες χρειάζονται τροφή, μια πνευματική τροφή που μόνο οι ανθρώπινες ψυχές μπορούν να τους προσφέρουν και η οποία μπορεί να προκύψει μόνο από μια συγκεκριμένη στάση της ψυχής, που εμπεριέχει μέσα της την ανιδιοτελή προθυμία για θυσία. Όταν οι ψυχές μπορούν να καταφάσκουν σε εκείνο που τις πλησιάζει με τη μορφή δύσκολων δοκιμασιών, τότε μπορεί να προκύψει μια ευεργετική επίδραση για το μέλλον. Και πιστεύω ότι αυτή είναι η δοκιμασία που καλούμαστε να περάσουμε και από την οποία θα εξαρτηθούν πολλά για το μέλλον.»

---

Στη σύγχρονη συνείδηση έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε ότι ο άνθρωπος εξαρτάται από ανώτερες δυνάμεις, από τη φύση ή από τον Θεό. Σπανιότερα σκεφτόμαστε ότι και ο πνευματικός κόσμος αναμένει κάτι από τον άνθρωπο. Κι όμως, η Ita Wegman υπενθυμίζει μια κεντρική ανθρωποσοφική ιδέα: ότι οι πνευματικές οντότητες τρέφονται από ό,τι αναπτύσσεται ελεύθερα μέσα στην ανθρώπινη ψυχή. Δεν πρόκειται φυσικά για «τροφή» με υλική έννοια. Όπως οι άνθρωποι χρειάζονται τροφή για να συντηρήσουν το σώμα τους, έτσι και τα πνευματικά όντα συνδέονται με ορισμένες ποιότητες της ψυχικής ζωής του ανθρώπου. Ανάμεσα σε αυτές, η Wegman αναφέρει μια ιδιαίτερα σημαντική: την ανιδιοτελή προθυμία για θυσία. Η θυσία εδώ δεν σημαίνει αυτοκαταστροφή ή παραίτηση από τη ζωή. Σημαίνει την ικανότητα να τοποθετεί κανείς το καλό ενός μεγαλύτερου συνόλου πάνω από το προσωπικό του συμφέρον, να ενεργεί από αγάπη και ευθύνη χωρίς να αναμένει ανταμοιβή. Κάθε τέτοια πράξη δημιουργεί, σύμφωνα με την ανθρωποσοφική θεώρηση, πραγματικές δυνάμεις στον πνευματικό κόσμο.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η δεύτερη σκέψη της Wegman. Δεν μιλά για την αποφυγή των δυσκολιών αλλά για την εσωτερική στάση απέναντί τους. «Όταν οι ψυχές μπορούν να καταφάσκουν σε εκείνο που τις πλησιάζει με τη μορφή δύσκολων δοκιμασιών…»
Η κατάφαση δεν σημαίνει παθητική αποδοχή ούτε μοιρολατρία. Σημαίνει να μπορεί ο άνθρωπος να αναγνωρίζει ότι ακόμη και μέσα στις δυσκολίες, στις απώλειες, στις απογοητεύσεις ή στις ιστορικές κρίσεις, υπάρχει ένα κάλεσμα για εσωτερική ανάπτυξη.
Η ζωή συχνά φέρνει γεγονότα που δεν επιλέγουμε. Το ερώτημα δεν είναι πάντοτε αν μπορούμε να τα αλλάξουμε, αλλά ποια στάση θα υιοθετήσουμε απέναντί τους. Η άρνηση, η πικρία και η απόγνωση αποτελούν μία δυνατότητα. Η συνειδητή μεταμόρφωση της δοκιμασίας σε δύναμη κατανόησης και προσφοράς αποτελεί μια άλλη. Η Wegman φαίνεται να υπονοεί ότι ακριβώς αυτή η δεύτερη στάση παράγει δυνάμεις που δεν ωφελούν μόνο το άτομο αλλά και το μέλλον της ανθρωπότητας.

Ένα ερώτημα για την εποχή μας
Η επιστολή γράφεται το 1935, σε μια Ευρώπη που βρισκόταν ήδη στο κατώφλι μεγάλων αναταραχών. Ωστόσο τα λόγια της ακούγονται εξαιρετικά σύγχρονα. Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη αβεβαιότητα, κοινωνικές εντάσεις, πολώσεις και προσωπικές δοκιμασίες. Η αυθόρμητη αντίδραση είναι συχνά να αναζητούμε ποιος φταίει ή πώς θα αποφύγουμε τον πόνο. Η Wegman μάς καλεί να στραφούμε σε ένα διαφορετικό ερώτημα: Ποιες δυνάμεις γεννώνται μέσα στην ψυχή όταν αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες με θάρρος, αξιοπρέπεια και πνευματική εγρήγορση; Από ανθρωποσοφική άποψη, η απάντηση δεν αφορά μόνο την προσωπική μας εξέλιξη. Αφορά τη συμβολή μας σε μια ευρύτερη πνευματική και πολιτισμική διαδικασία. Το μέλλον δεν διαμορφώνεται μόνο από πολιτικά ή οικονομικά γεγονότα. Διαμορφώνεται επίσης από τις αόρατες δυνάμεις που γεννώνται μέσα στις ανθρώπινες ψυχές όταν αυτές επιλέγουν την ελευθερία, την αγάπη και τη θυσιαστική προσφορά.
Ίσως γι’ αυτό η Ita Wegman κλείνει λέγοντας ότι «πολλά για το μέλλον» εξαρτώνται από αυτή τη δοκιμασία. Διότι το μέλλον δεν είναι απλώς κάτι που έρχεται· είναι κάτι που ήδη σήμερα τρέφεται από την ποιότητα της εσωτερικής μας ζωής.