Μπορεί ένα σχολείο να λειτουργήσει χωρίς κινητά τηλέφωνα; Το σχολείο Freie Waldorfschule Engelberg* στη Γερμανία πιστεύει πως ναι. Από τη νέα σχολική χρονιά, περίπου 700 μαθητές και μαθήτριες παραδίδουν κάθε πρωί τα κινητά τους τηλέφωνα και τα έξυπνα ρολόγια τους σε ειδικές θήκες, οι οποίες παραμένουν κλειδωμένες μέχρι το τέλος των μαθημάτων. Το σχολείο περιγράφει το μέτρο ως μια «ψηφιακή παύση» (Smartepause), με στόχο τη μείωση των περισπασμών, την ενίσχυση της συγκέντρωσης και την ουσιαστικότερη επικοινωνία μεταξύ των παιδιών.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση που εξελίσσεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες σχετικά με τη χρήση των έξυπνων συσκευών στο σχολικό περιβάλλον. Ολοένα περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα αναζητούν τρόπους να περιορίσουν την αδιάκοπη ψηφιακή ενασχόληση κατά τη διάρκεια του σχολείου, καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις της στη μάθηση, την ψυχική ευεξία και τις διαπροσωπικές σχέσεις των μαθητών.
Το θέμα αφορά πλέον και την Ελλάδα. Από τη σχολική χρονιά 2024–2025 εφαρμόζονται αυστηρότεροι κανόνες για τη χρήση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία. Οι μαθητές δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν ή να έχουν σε εμφανή χρήση κινητά και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές κατά τη διάρκεια της σχολικής λειτουργίας, ενώ προβλέπονται συγκεκριμένες συνέπειες σε περίπτωση παράβασης. Εκείνο που διαφοροποιεί την πρωτοβουλία του σχολείου Waldorf είναι η παιδαγωγική της προσέγγιση: το ζητούμενο δεν είναι απλώς μια απαγόρευση, αλλά η δημιουργία ενός καθημερινού χώρου όπου η προσοχή στρέφεται στη μάθηση, στο παιχνίδι και στη ζωντανή ανθρώπινη συνάντηση.
Η διαφορά δεν βρίσκεται τόσο στην απαγόρευση όσο στη φιλοσοφία που τη συνοδεύει. Ενώ πολλά εκπαιδευτικά συστήματα αντιμετωπίζουν το κινητό ως ζήτημα πειθαρχίας, το σχολείο Waldorf μιλά για μια «ψηφιακή παύση»: έναν συνειδητό χώρο μέσα στην ημέρα όπου η προσοχή επιστρέφει στον άνθρωπο, στη μάθηση και στη ζωντανή συνάντηση. Ίσως αυτή η αλλαγή οπτικής να είναι εξίσου σημαντική με το ίδιο το μέτρο.
Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν τα παιδιά πρέπει να έχουν πρόσβαση στην τεχνολογία, αλλά κυρίως πότε, πώς και με ποιο σκοπό. Σε μια εποχή όπου η προσοχή αποτελεί ολοένα πιο πολύτιμο αγαθό, ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της εκπαίδευσης να είναι η δημιουργία χώρου για ουσιαστική παρουσία, συγκέντρωση και ανθρώπινη συνάντηση.

* Το Freie Waldorfschule Engelberg είναι ένα από τα παλαιότερα σχολεία Waldorf παγκοσμίως. Ιδρύθηκε το 1945 στο Winterbach της Γερμανίας και σήμερα φιλοξενεί περισσότερους από 700 μαθητές, από τον παιδικό σταθμό έως το λύκειο. Το σχολείο συνδυάζει τις αρχές της παιδαγωγικής Waldorf με σύγχρονες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην καλλιέργεια της προσωπικότητας, των τεχνών, της κοινωνικής υπευθυνότητας και της βιωματικής μάθησης.

Πηγή: Schluss mit dem Dauer-Scrollen: Waldorfschule führt striktes Handyverbot ein | Stuttgarter Nachrichten

Δημοσιογραφική επιμέλεια για το blog Element © Gerry E. Katramados.