Απόσπασμα από τον Rudolf Steiner, GA 218, Λονδίνο, 19 Νοεμβρίου 1922

Ίσως να είστε ένας πραγματικά αφοσιωμένος ανθρωπόσοφος, με βαθύ ενδιαφέρον για την Πνευματική Επιστήμη, αλλά να ζείτε στο ίδιο σπίτι και σε πολύ στενή σχέση με κάποιον άλλον που τη μισεί, που θεωρεί την Ανθρωποσοφία τον μεγαλύτερό του εχθρό. Τότε μπορεί να πείτε ότι λυπάστε βαθιά επειδή, με την προσήλωσή σας σε κάτι που εκείνος απεχθάνεται, του προκαλείτε τόση δυσφορία. Από την άποψη της γήινης ζωής, αυτή η κρίση μπορεί να είναι απολύτως δικαιολογημένη.
Αν όμως δούμε την κατάσταση από την άλλη πλευρά, συχνά αποκαλύπτεται ότι ανήκε στο κάρμα του άλλου ανθρώπου να μην μπορεί να πλησιάσει την Ανθρωποσοφία εξαιτίας εμποδίων που έφερε από μια προηγούμενη ζωή, τα οποία τον οδηγούν να την απορρίπτει ακόμη και με απέχθεια. Όσον αφορά τη σκέψη του, απλώς δεν μπορεί να την ανεχθεί. Ενοχλείται και ταράζεται κάθε φορά που ακούει για ανθρωποσοφικές αλήθειες.
Κι όμως, στα πιο βαθιά στρώματα της καρδιάς του μπορεί να μην είναι καθόλου απομακρυσμένος από αυτές. Και όταν πεθάνει, είναι πολύ πιθανό να αναπτύξει μετά θάνατον μια βαθιά λαχτάρα για την Ανθρωποσοφία. Συχνά, λοιπόν, προσφέρουμε ακριβώς αυτό που χρειάζεται ένας άνθρωπος ο οποίος την πολεμούσε κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής του, όταν μετά τον θάνατό του στρεφόμαστε προς αυτόν με σκέψεις που προέρχονται από την Ανθρωποσοφία, μεταφέροντάς τες προς εκείνον.
Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, δεν είναι λίγοι οι συγγενείς που εξοργίζονταν όταν κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας γινόταν ανθρωπόσοφος, αλλά μετά τον θάνατό τους συνδέθηκαν βαθιά με αυτήν. Και σε αυτό το ζήτημα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας κάτι που έχω αναφέρει και παλαιότερα: κρίνουμε τη ζωή πολύ διαφορετικά από την πνευματική πλευρά απ’ ό,τι από τη γήινη.

~ Rudolf Steiner, GA 218, «Οι Πλανητικές Σφαίρες και η Επίδρασή τους στη Ζωή του Ανθρώπου στη Γη και στους Πνευματικούς Κόσμους», Διάλεξη 6η, Λονδίνο, 19 Νοεμβρίου 1922.

---

Ένα από τα πιο παράδοξα αλλά και παρηγορητικά σημεία της ανθρωποσοφικής κοσμοθεωρίας είναι η ιδέα ότι οι εξωτερικές αντιδράσεις ενός ανθρώπου δεν αποκαλύπτουν πάντοτε την αληθινή εσωτερική του σχέση με μια πνευματική αλήθεια. Ο Steiner επισημαίνει ότι η έντονη αντίθεση προς την Ανθρωποσοφία δεν προέρχεται πάντοτε από αδιαφορία ή απόρριψη σε βαθύτερο επίπεδο. Μπορεί να αποτελεί έκφραση καρμικών εμποδίων, προκαταλήψεων ή εσωτερικών συγκρούσεων που δεν επιτρέπουν ακόμη στη συνείδηση να προσεγγίσει αυτό που η ψυχή, σε βαθύτερα στρώματα, αναζητά. Η παρατήρηση αυτή μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίζουμε με περισσότερη κατανόηση όσους αντιδρούν αρνητικά απέναντι σε πνευματικές ιδέες. Αντί να βλέπουμε μόνο την αντίθεση, μπορούμε να διατηρούμε μια εσωτερική στάση υπομονής και σεβασμού απέναντι στην ελευθερία του άλλου ανθρώπου και στην ιδιαίτερη βιογραφική και καρμική του πορεία.