Πηγή: 100 Jahre Leier – Neuer Klang, Neues Hören | Goetheanum

Δεν γεννιούνται συχνά νέα μουσικά όργανα. Τα περισσότερα που γνωρίζουμε σήμερα αποτελούν εξέλιξη οργάνων με ιστορία αιώνων. Πριν από εκατό χρόνια, όμως, στο Goetheanum της Ελβετίας, γεννήθηκε ένα εντελώς νέο έγχορδο όργανο: η σύγχρονη λύρα (Leier). Δεν δημιουργήθηκε για να εμπλουτίσει απλώς την ορχήστρα, αλλά για να υπηρετήσει έναν διαφορετικό τρόπο ακρόασης, όπου ο ήχος δεν βιώνεται μόνο ως μουσική, αλλά και ως ζωντανή εμπειρία του χώρου, της κίνησης και της εσωτερικής σιωπής. Η αφορμή δόθηκε από μια πρόταση του Rudolf Steiner για τη δημιουργία ενός νέου οργάνου που θα μπορούσε να συνοδεύσει την τονική ευρυθμία, οδηγώντας τον Lothar Gärtner και τον Edmund Pracht στη διαμόρφωση της πρώτης λύρας.
Παρότι η ονομασία της παραπέμπει στην αρχαία λύρα, πρόκειται για ένα απολύτως σύγχρονο όργανο. Η ασύμμετρη μορφή του, οι χαλύβδινες χορδές και ο ιδιαίτερος, διαυγής αλλά ταυτόχρονα «σφαιρικός» ήχος του το διαφοροποιούν από κάθε ιστορικό πρότυπο. Για δεκαετίες η χρήση του περιορίστηκε κυρίως στην ανθρωποσοφική παιδαγωγική και τη μουσικοθεραπεία. Σήμερα, όμως, η λύρα έχει ξεπεράσει αυτά τα όρια: διδάσκεται, κατασκευάζεται και παίζεται σε πολλές χώρες του κόσμου, ενώ σημαντικοί σύγχρονοι συνθέτες έχουν γράψει έργα ειδικά για αυτήν.
Με αφορμή τη συμπλήρωση ενός αιώνα από τη γέννησή της, το Goetheanum διοργανώνει το καλοκαίρι διεθνείς εκδηλώσεις αφιερωμένες στη λύρα, υπενθυμίζοντας ότι η μουσική δεν εξελίσσεται μόνο μέσα από νέες συνθέσεις, αλλά και μέσα από την αναζήτηση νέων τρόπων να ακούμε. Ίσως, τελικά, κάθε νέο μουσικό όργανο να είναι πρώτα απ’ όλα μια νέα δυνατότητα συνάντησης του ανθρώπου με τον ίδιο τον ήχο.

Πληροφορίες: International Festive Days at the Goetheanum

Δημοσιογραφική επιμέλεια για το blog Element © Gerry E. Katramados.