Νέες επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι η βιοδυναμική γεωργία δεν επηρεάζει μόνο το έδαφος, αλλά και τον “αόρατο κόσμο” των μικροοργανισμών που συνοδεύουν τα φυτά, τους καρπούς και τελικά τον ίδιο τον άνθρωπο.

Το άρθρο βασίζεται στη μελέτη: «Biodynamic Agriculture and the Microbiome – A Scientific Review» των Biodynamic Federation Demeter International, Goetheanum Agriculture Section, Biodynamie Recherche και Forschungsring.

---

Τα τελευταία χρόνια, η επιστήμη στρέφει όλο και περισσότερο την προσοχή της σε έναν αόρατο αλλά θεμελιώδη κόσμο: το μικροβίωμα. Πρόκειται για το σύνολο των μικροοργανισμών (βακτηρίων, μυκήτων και άλλων μικροσκοπικών μορφών ζωής), που ζουν μέσα στο έδαφος, επάνω στα φυτά και ακόμη και στο εσωτερικό τους. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτοί οι μικροοργανισμοί δεν αποτελούν ένα δευτερεύον στοιχείο της φύσης, αλλά έναν βασικό παράγοντα ζωής, γονιμότητας και ισορροπίας. Μέσα σε αυτό το νέο επιστημονικό ενδιαφέρον, η βιοδυναμική γεωργία αρχίζει να αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες και μετα-αναλύσεις, τα βιοδυναμικά συστήματα καλλιέργειας φαίνεται να ενισχύουν τη βιολογική δραστηριότητα του εδάφους, να αυξάνουν τη μικροβιακή ποικιλότητα και να δημιουργούν πιο ανθεκτικά οικοσυστήματα σε σύγκριση με τις συμβατικές καλλιέργειες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έρευνες γύρω από τα βιοδυναμικά παρασκευάσματα. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία που παρουσιάζεται στη μελέτη, τα παρασκευάσματα αυτά δεν λειτουργούν μόνο ως “συμβολικές” ή παραδοσιακές πρακτικές, αλλά φαίνεται να μεταφέρουν πλούσιες κοινότητες ωφέλιμων μικροοργανισμών στο έδαφος. Ορισμένες μελέτες τα περιγράφουν ακόμη και ως “microbial boosters”, ενισχυτές μικροβιακής ζωής. Η σημασία αυτού του γεγονότος είναι βαθύτερη από όσο ίσως φαίνεται αρχικά. Η σύγχρονη γεωργία αντιμετώπισε για δεκαετίες το έδαφος ως ένα χημικό υπόστρωμα, έναν μηχανισμό παροχής θρεπτικών στοιχείων. Όμως η έννοια του μικροβιώματος επαναφέρει μια διαφορετική εικόνα: το έδαφος ως ζωντανό οργανισμό. Ως έναν χώρο σχέσεων, αλληλεπιδράσεων και δυναμικής ισορροπίας.
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι μελέτες που δείχνουν ότι αυτές οι μικροβιακές διαφοροποιήσεις δεν περιορίζονται μόνο στο χώμα. Οι μικροοργανισμοί συνοδεύουν τα φυτά μέχρι τους καρπούς τους. Σε αμπελώνες βιοδυναμικής καλλιέργειας παρατηρήθηκε μεγαλύτερη ποικιλία μικροβίων επάνω στα σταφύλια και στον φλοιό των αμπελιών, ενώ μέρος αυτής της «μικροβιακής υπογραφής» παραμένει ακόμη και κατά τη διαδικασία της οινοποίησης. Ανάλογα ευρήματα καταγράφηκαν και σε μήλα, όπου οι βιοδυναμικές καλλιέργειες εμφάνισαν περισσότερα ωφέλιμα βακτήρια και λιγότερους δυνητικά παθογόνους μικροοργανισμούς. Αυτό σημαίνει ότι η γεωργική μέθοδος δεν επηρεάζει μόνο την ποσότητα ή την εμφάνιση της τροφής, αλλά πιθανώς και την ίδια τη “βιολογική ποιότητά” της.
Σε ένα βαθύτερο επίπεδο, όλα αυτά αγγίζουν ένα κρίσιμο πολιτισμικό ερώτημα: είναι η τροφή απλώς φορέας θερμίδων και χημικών στοιχείων ή μεταφέρει μαζί της και μια μορφή ζωτικότητας;
Η βιοδυναμική γεωργία, ήδη από τον Rudolf Steiner, προσέγγιζε τη γη ως ένα ζωντανό, οργανικό σύνολο, όπου το έδαφος, τα φυτά, τα ζώα και ο άνθρωπος συμμετέχουν σε μια ενιαία οικολογία ζωής. Σήμερα, η έρευνα γύρω από το μικροβίωμα φαίνεται να επαναφέρει (με επιστημονική πλέον γλώσσα), ένα μέρος αυτής της αντίληψης. Δεν πρόκειται ακόμη για οριστικά συμπεράσματα. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες σχετικά με το πώς αυτές οι μικροβιακές διαφοροποιήσεις επηρεάζουν τη θρεπτική αξία, τη γεύση και τη μακροχρόνια υγεία των οικοσυστημάτων. Ωστόσο, η κατεύθυνση είναι ήδη σαφής: η ζωή του εδάφους δεν αποτελεί μια λεπτομέρεια της γεωργίας· αποτελεί ίσως το ίδιο το θεμέλιό της.

Διασκευή – Απόδοση για το blog Element © Gerry E. Katramados.