Γράφει ο Γεράσιμος Ε. Κατραμάδος

Η Dr. Ita Wegman, συνιδρύτρια της Ανθρωποσοφικής Ιατρικής και στενή συνεργάτιδα του Rudolf Steiner, υπήρξε από τις πιο φωτεινές μορφές του 20ού αιώνα. Με το έργο της στο Arlesheim και στο La Motta, συνέδεσε την ιατρική επιστήμη με τη βαθύτερη ψυχική φροντίδα, μετατρέποντας τη θεραπεία σε πράξη αγάπης και κοινωνικής ευθύνης. Στους λόφους του Brissago, το όραμά της συνεχίζει να ζει — εκεί όπου η ζωή, η τέχνη και η θεραπεία γίνονται ένα.

---

Η Ita Wegman γεννήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 1876 στην Καραουάνγκ της Ινδονησίας και πέθανε στις 4 Μαρτίου 1943 στο Arlesheim. Η ζωή της υπήρξε μια αδιάκοπη προσφορά στον άνθρωπο, μια ιατρική πορεία που ένωσε τη γνώση του σώματος με τη σοφία του πνεύματος.
Κόρη ολλανδικής οικογένειας που ζούσε τότε στις Ανατολικές Ινδίες, συνάντησε τον Rudolf Steiner σε ηλικία 26 ετών — ένα γεγονός που καθόρισε όλη της τη μετέπειτα ζωή. Τρία χρόνια αργότερα ξεκίνησε σπουδές Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και το 1911 απέκτησε το πτυχίο της, με ειδίκευση στη γυναικολογία. Άνοιξε αμέσως το δικό της ιατρείο και το 1917, με καθοδήγηση του Steiner, ανέπτυξε μια πρωτοποριακή θεραπεία για τον καρκίνο βασισμένη στο εκχύλισμα γκι. Το φάρμακο αυτό ονομάστηκε Iscar και εξελίχθηκε αργότερα στο γνωστό Iscador, που μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται στην ανθρωποσοφική ιατρική σε όλο το κόσμο.
Λίγα χρόνια αργότερα (1923-24), με πρόταση του Rudolf Steiner, εντάχθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ανθρωποσοφικής Εταιρείας και ανέλαβε τη διεύθυνση του Ιατρικού Τμήματος στο Goetheanum. Μαζί συνέγραψαν το βιβλίο Βασικές Αρχές Θεραπείας – Η Επέκταση της Πρακτικής Ιατρικής, έργο-σταθμός που θεμελίωσε θεωρητικά τη νέα ιατρική προσέγγιση που οι δύο τους διαμόρφωναν. Η Wegman ανέπτυξε επίσης μια νέα μορφή θεραπευτικού μασάζ —το ρυθμικό μασάζ— και εισήγαγε πλήθος πρωτότυπων μεθόδων θεραπείας που παραμένουν ζωντανές έως σήμερα.
Πίστευε βαθιά ότι το ήπιο κλίμα και οι γρανιτικές δυνάμεις του εδάφους του Τιτσίνο ασκούσαν ευεργετική επίδραση στην υγεία του ανθρώπου. Από αυτή την πίστη γεννήθηκε το όνειρό της να δημιουργήσει ένα θεραπευτικό κέντρο νότια των Άλπεων· έναν τόπο όπου ο άνθρωπος θα μπορούσε να ανακτήσει την ισορροπία σώματος και ψυχής.

Κατά τα δύσκολα χρόνια του ναζισμού, αυτό το όραμα πήρε και μια βαθιά ανθρωπιστική διάσταση. Με θάρρος και αποφασιστικότητα, η Wegman εργάστηκε για να μεταφερθούν στο Τιτσίνο παιδιά Εβραίων και παιδιά με αναπηρίες που κινδύνευαν από την πολιτική ευθανασίας της Γερμανίας (Aktion T-4). Το θέρετρο La Motta στο Brissago μεταμορφώθηκε έτσι σε χώρο θεραπείας και προστασίας για τα πιο ευάλωτα παιδιά. Με τη στήριξη ευεργετών, κατάφερε να αγοράσει το κτήμα και να το αναπτύξει ως τόπο φροντίδας και αναγέννησης — ένα έργο που περισσότερο από ογδόντα χρόνια αργότερα εξακολουθεί να ζει μέσα από το σημερινό κοινωνικο-θεραπευτικό Ινστιτούτο La Motta.
Το πρώτο της έργο στο Τιτσίνο υπήρξε η Κλινική Andrea Cristoforo στο Ascona, που ίδρυσε το 1936 με τη μετατροπή της Villa Schulthess σε θεραπευτικό κέντρο. Από το 1938 συνέδεσε το έργο αυτό με το La Motta, ενώ και τα δύο παρέμειναν υπό τη διεύθυνσή της ως παραρτήματα του Ινστιτούτου Κλινικοθεραπευτικής Ιατρικής στο Arlesheim (ιδρυθέντος ήδη από το 1920).

Casa Andrea Cristoforo

Τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής της (1940–1943) τα πέρασε στο Casa Andrea Cristoforo, όπου δίδασκε και καθοδηγούσε γιατρούς και θεραπευτές, ενώ ταυτόχρονα ασκούσε τα καθήκοντα της ιατρικής διευθύντριας στο νέο La Motta.
Υπό την καθοδήγησή της, τέσσερα ιδρύματα συνέθεσαν ένα ενιαίο ιατρικό και πνευματικό δίκτυο:

– 1920: Ίδρυση της πρώτης Ανθρωποσοφικής Κλινικής στο Arlesheim και συνίδρυση του φαρμακευτικού εργαστηρίου Weleda.– 1922: Ίδρυση του Θεραπευτικού Οίκου Παιδιών Sonnenhof στο Arlesheim.
– 1936: Δημιουργία της Κλινικής Andrea Cristoforo στο Ascona.
– 1938: Ίδρυση του Οίκου Φροντίδας και Αναψυχής για Παιδιά La Motta στο Brissago.

Η τελευταία δημόσια ομιλία της πραγματοποιήθηκε στο Casa Cedro του La Motta, τον Δεκέμβριο του 1942, για την έναρξη των Χριστουγεννιάτικων εορτών. Λίγους μήνες αργότερα, στις 22 Φεβρουαρίου 1943, γιόρτασε τα τελευταία της γενέθλια στη Βέρνη και πέθανε στις 4 Μαρτίου, στην αγαπημένη της κλινική του Arlesheim.
Πριν φύγει από τη ζωή, η Ita Wegman άφησε τρεις τελευταίες επιθυμίες:

1. οι στάχτες της να τοποθετηθούν στο παρεκκλήσι του La Motta
2. η ανακαίνισή του να γίνει υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Ernst Fiechter
3. το εσωτερικό του να διακοσμηθεί με τοιχογραφία της Liane Collot d’Herbois, καλλιτέχνιδας που η ίδια είχε επιλέξει.

Το παρεκκλήσι εγκαινιάστηκε στη γιορτή του Μιχαήλ την ίδια χρονιά, συνοδευόμενο από ένα ρέκβιεμ της Johanna Russ, γραμμένο στη μνήμη της γιατρού που αφιέρωσε τη ζωή της στην ίαση του ανθρώπου — μέσα κι έξω.

Σήμερα, περισσότερο από ογδόντα χρόνια μετά, το Ινστιτούτο La Motta συνεχίζει να ζει μέσα στο πνεύμα της ιδρύτριάς του. Στους λόφους του Brissago, ανάμεσα στη λίμνη και στα βουνά, λειτουργεί ως κοινότητα ζωής και θεραπείας για παιδιά, εφήβους και ενήλικες με ιδιαίτερες ανάγκες. Εκεί, η φροντίδα δεν περιορίζεται στη θεραπεία, αλλά αγκαλιάζει ολόκληρο τον άνθρωπο μέσα από την τέχνη, τη γη, τη μουσική και τη ρυθμική ζωή της κοινότητας. Το La Motta παραμένει ένας τόπος όπου η ανθρωποσοφική ιατρική βρίσκει την πιο ανθρώπινη της μορφή — στη συνύπαρξη, στη δημιουργία και στην αθόρυβη καθημερινή θεραπευτική πράξη.