«Όλα τα πράγματα έχουν στη βάση της ύπαρξής τους έναν πνευματικό τόνο· και ο ίδιος ο άνθρωπος, στην πιο βαθιά φύση του, είναι ένας τέτοιος πνευματικός τόνος.»

~ R. Steiner: (GA 283) Η Εσωτερική φύση της Μουσικής και η εμπειρία του Τόνου – 3 Δεκεμβρίου 1906, Κολωνία

---

Μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της διάλεξης στις 3 Δεκεμβρίου, ο Rudolf Steiner επιχειρεί να εξηγήσει γιατί η μουσική διαφέρει ουσιωδώς από τις άλλες τέχνες: ενώ η γλυπτική, η ζωγραφική και η ποίηση αντλούν τα πρότυπά τους από μορφές και εμπειρίες του αισθητού κόσμου, η μουσική δεν μιμείται κάτι άμεσα ορατό. Η προέλευσή της, κατά τον Steiner, βρίσκεται σε μια υπεραισθητή πραγματικότητα (στο Devachan), της οποίας θεμελιώδες στοιχείο είναι ένας ζωντανός και αδιάκοπος κόσμος ήχων. Επομένως, όταν αναφέρει ότι στη βάση κάθε πράγματος βρίσκεται ένας τόνος, υποδηλώνει ότι η υλική πραγματικότητα δεν είναι πνευματικά σιωπηλή: κάθε ον, κάθε μορφή και κάθε φυσικό βασίλειο αποτελεί την αισθητή έκφραση μιας βαθύτερης πνευματικής ποιότητας. Η εικόνα του Παράκελσου (τα βασίλεια της φύσης ως γράμματα και ο άνθρωπος ως η λέξη που σχηματίζεται από αυτά), συμπληρώνει αυτή τη σκέψη: ο άνθρωπος συμπυκνώνει και συνθέτει μέσα του τις επιμέρους «φωνές» της δημιουργίας.

Η μουσική γίνεται έτσι για τον Steiner μια γέφυρα ανάμεσα στον αισθητό και στον πνευματικό κόσμο. Κατά τη διάρκεια του ύπνου, όταν η καθημερινή συνείδηση υποχωρεί, η ανθρώπινη ψυχή εισέρχεται σε έναν κόσμο αρμονιών, τον οποίο δεν μπορεί να ανακαλέσει συνειδητά, αλλά του οποίου μπορεί να φέρει μαζί της έναν απόηχο. Ο δημιουργικός μουσικός μεταπλάθει, συχνά ασυνείδητα, αυτές τις πνευματικές εντυπώσεις σε ρυθμό, αρμονία και μελωδία. Η μουσική που ακούμε στον φυσικό κόσμο είναι, σύμφωνα με την εικόνα του Steiner, η «σκιά» μιας υψηλότερης μουσικής πραγματικότητας,… όχι μια αυθαίρετη ανθρώπινη επινόηση, αλλά η αμυδρή αντήχηση της αληθινής πατρίδας της ψυχής. Υπό αυτή την έννοια, και ο ίδιος ο άνθρωπος είναι ένας πνευματικός τόνος: μια μοναδική φωνή που προέρχεται από αυτή την κοσμική αρμονία και καλείται, μέσα στην επίγεια ζωή, να την καταστήσει συνειδητή και να της δώσει προσωπική έκφραση.