Το παρόν άρθρο είναι βασισμένο στο κείμενο των Gilda Bartel και Wolfgang Held, “Preterm Birth and Long-Term Effects”, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Das Goetheanum

Η πρόωρη γέννηση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της σύγχρονης ιατρικής. Τα τελευταία χρόνια η επιστήμη δεν εξετάζει μόνο την επιβίωση των πρόωρων νεογνών, αλλά και το πώς η πρώιμη αυτή έναρξη της ζωής μπορεί να επηρεάσει την υγεία του ανθρώπου σε ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής του.

---

Η πρόωρη γέννηση (δηλαδή η γέννηση πριν από την 37η εβδομάδα κύησης), αφορά περίπου 1 στα 10 νεογνά παγκοσμίως και αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες βρεφικής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Χάρη στις σημαντικές προόδους της νεογνολογίας, όλο και περισσότερα πρόωρα βρέφη επιβιώνουν σήμερα. Ωστόσο, η επιστημονική προσοχή στρέφεται πλέον σε ένα νέο ερώτημα: ποιες είναι οι μακροχρόνιες συνέπειες αυτής της πρόωρης έναρξης της ζωής;

Η ανάπτυξη που διακόπτεται
Το τελευταίο τρίμηνο της εγκυμοσύνης αποτελεί μία κρίσιμη περίοδο για την ανάπτυξη του ανθρώπινου οργανισμού. Κατά τη διάρκεια αυτών των εβδομάδων ολοκληρώνεται η ωρίμανση πολλών βασικών συστημάτων: του εγκεφάλου, των πνευμόνων, της καρδιάς και του μεταβολισμού. Όταν η γέννηση λάβει χώρα νωρίτερα, αυτή η διαδικασία ολοκλήρωσης μεταφέρεται εκτός μήτρας, σε ένα περιβάλλον που δεν είναι βιολογικά σχεδιασμένο για αυτή τη φάση της ανάπτυξης. Η αλλαγή αυτή μπορεί να αφήσει μακροχρόνια ίχνη στη λειτουργία του οργανισμού.
Σύγχρονες επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που γεννήθηκαν πρόωρα εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο για μια σειρά από χρόνιες παθήσεις στην ενήλικη ζωή. Αυτές περιλαμβάνουν καρδιαγγειακά νοσήματα, μεταβολικές διαταραχές, προβλήματα του αναπνευστικού και ψυχικές διαταραχές. Για παράδειγμα, έχει διαπιστωθεί αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης, διαβήτη τύπου 2 και ισχαιμικής καρδιοπάθειας σε άτομα που γεννήθηκαν πρόωρα. Η αιτία αυτών των φαινομένων συνδέεται με αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν «αναπτυξιακό προγραμματισμό»: οι συνθήκες της πρώιμης ζωής μπορούν να διαμορφώσουν μόνιμα τη λειτουργία των οργάνων και του μεταβολισμού.

Ο εγκέφαλος και η ψυχολογική ανάπτυξη
Η πρόωρη γέννηση επηρεάζει ιδιαίτερα την ανάπτυξη του εγκεφάλου, καθώς μεγάλο μέρος της εγκεφαλικής ωρίμανσης πραγματοποιείται στις τελευταίες εβδομάδες της κύησης. Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που γεννιούνται πρόωρα έχουν αυξημένη πιθανότητα μαθησιακών δυσκολιών, διαταραχών προσοχής ή ψυχολογικών προβλημάτων αργότερα στη ζωή. Ταυτόχρονα, η εμπειρία της πρόωρης γέννησης δεν επηρεάζει μόνο το παιδί αλλά και την οικογένεια, καθώς η μακρά παραμονή σε μονάδες εντατικής νοσηλείας νεογνών μπορεί να δημιουργήσει σημαντική συναισθηματική πίεση.

Πέρα από την επιβίωση
Η σύγχρονη ιατρική πέτυχε κάτι εξαιρετικά σημαντικό: τη δραματική αύξηση της επιβίωσης των πρόωρων βρεφών. Το επόμενο βήμα, όμως, είναι να κατανοήσουμε βαθύτερα πώς η πρόωρη γέννηση επηρεάζει την πορεία της ζωής.
Η συζήτηση μετατοπίζεται έτσι από το ερώτημα «πώς θα επιβιώσει το νεογνό» στο ερώτημα «πώς θα εξελιχθεί ολόκληρη η ζωή του ανθρώπου».
Η κατανόηση αυτών των μακροχρόνιων επιδράσεων δεν αφορά μόνο την παιδιατρική ή τη νεογνολογία. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ανθρώπινη ανάπτυξη συνολικά, από την αρχή της ζωής έως την ωριμότητα.

Διασκευή – Απόδοση για το Blog Element: Gerry E. Katramados.